Kırma işlemi kilit bir proses adımı
Avrupa’da her yıl yaklaşık yedi milyon ton tekstil atığı ortaya çıkıyor. Bu miktarın yalnızca küçük bir kısmı gerçekten yeniden kullanılıyor, geri dönüştürülüyor veya ham madde olarak değerlendiriliyor. Yeni bir AB direktifi, üye devletlerin 2025 yılından itibaren eski giysileri ve tekstil ürünlerini artık evsel atıklarla birlikte değil, ayrı bir şekilde toplamasını ve bertaraf etmesini zorunlu kılacak. Amaç, tekstil sektöründe işleyen bir döngüsel ekonomi oluşturmak ve üreticilere daha fazla sorumluluk yüklemek. Bu yeni düzenleme, iyi tasarlanmış toplama ve geri dönüşüm süreçlerine olan ihtiyacı artırmakta ve bununla birlikte tekstilleri faydalı geri dönüşüm akışlarına dönüştürebilmek için verimli kırma ve işleme teknolojisine duyulan gereksinimi de büyütmektedir. UNTHA, endüstriyel kırıcılarıyla tekstil geri dönüşümü için güçlü çözümler sunmaktadır.
Amaç, Tekstil atıklarının ve eski giysilerin toplanmasını optimize etmek ve olası geri dönüşüm ve geri kazanım süreçlerini daha da geliştirmektir. İyi durumdaki eski giysiler söz konusu olduğunda, bu süreç çoğu ülkede ayrı toplama sistemleri, ikinci el mağazaları veya kıyafet bağışları sayesinde zaten oldukça iyi işlemektedir. Aşırı kirlenmiş tekstiller ise evsel atıkla birlikte bertaraf edilmeye devam edebilir. Ancak arada kalan tüm ürünlerin de anlamlı bir şekilde geri dönüştürülmesi gerekmektedir.
1. Her yıl ne kadar eski giysi ve tekstil atık oluyor?
Her AB vatandaşı yılda yaklaşık 16 kg tekstil atığı üretmektedir – bu da 2022 yılında toplamda yaklaşık 6,94 milyon tona karşılık gelmektedir. Şimdiye kadar kişi başı ortalama yalnızca 4,6 kg ayrı olarak toplanırken, ortalama 11,1 kg evsel atıkla birlikte çöpe gitmiştir. Bu atıklar daha sonra ya depolanmış ya da termal olarak geri dönüştürülmüştür. En büyük sorunlardan biri, tekstil üretiminin büyük miktarda kaynak, enerji ve su tüketmesidir. Uygun olmayan bertaraf süreci de önemli bir kaynak israfına neden olmaktadır. Bu nedenle eski giysilerin daha bilinçli şekilde değerlendirilmesi, sürdürülebilirlik açısından önemli bir etki yaratıyor.
2. Tekstiller nerede ve nasıl bertaraf ediliyor?
İyi durumdaki ve yüksek kaliteli eski giysiler onlarca yıldır sistematik olarak toplanmakta, ayrıştırılmakta ve ikinci el mağazalarında satılmakta, bağışlanmakta veya yurt dışına ihraç edilmektedir. Bu kalite standartlarını karşılamayan tekstiller ise atık bertaraf şirketlerine gitmektedir. Bazı malzemeler geri dönüştürülebilir olsa da bu çoğunlukla “downcycling” şeklinde olmaktadır – örneğin temizlik bezi, döşeme dolgusu veya yalıtım malzemesi üretimi gibi. İlk araştırma ekipleri, daha fazla tekstilin malzeme döngüsüne geri kazandırılabilmesi ve böylece kaynak kullanımının azaltılabilmesi için yenilikçi geri dönüşüm süreçleri üzerinde çalışmaktadır. Ancak bu süreçler henüz başlangıç aşamasındadır, zira geri dönüştürülmesi gereken çok sayıda farklı malzeme bileşimi bulunmaktadır. Tekstillerin ısıl-enerjik geri dönüşümünde büyük bir potansiyel bulunmaktadır: polyester, pamuk ve karışım kumaşlar çok yüksek kalorifik değerlere sahiptir ve bu nedenle termal enerji üretiminde ikame yakıt olarak idealdir.
3. İşleme için hangi teknoloji gereklidir?
Günümüzde enerji geri kazanımı, bu kaynakları verimli bir şekilde kullanmanın en makul yoludur. Enerji üretimi için optimum yanma sağlanabilmesi adına bu malzemelerin önce kırılması gerekmektedir.
Tekstiller genellikle dayanıklılık için tasarlanır – pamuk, karışım kumaşlar ve sentetik lifler lifli ve yırtılmaya dayanıklı oldukları için kırılması zordur. Bu nedenle, farklı malzeme bileşimlerini ve fermuar, düğme gibi yabancı maddeleri sorunsuz işleyebilecek makineler gereklidir. UNTHA’nın XR sınıfı tek şaftlı kırıcıları, saatte yaklaşık 6–10 ton tekstili işleyerek bu zorlukların üstesinden gelmektedir.
C-kesme mekanizması, özellikle yırtılmaya dayanıklı ve elastik kumaşların verimli şekilde işlenmesini sağlar. Farklı elek boyutları, ikame yakıt gereksinimlerine bağlı olarak 30, 50 veya 100 mm’nin altında homojen bir çıkış malzemesi elde edilmesine olanak tanır. Dar kesme aralığı, hassas kesim sağlar ve malzemenin hareketli parçalara dolanmasını önler. Bu uygulamada makine 35 rpm’ye kadar düşük hızda çalışarak yabancı maddelerin de sorunsuzca işlenmesini mümkün kılar.
Birçok şirket için işleme makinelerinin enerji verimli ve mümkün olduğunca sessiz olması önemlidir. UNTHA kırıcıları, UNTHA Eco Power Drive sayesinde son derece ekonomiktir ve düşük devirli tahrik düşük gürültü ve toz emisyonu sağlar. Ayrıca XR sınıfı modeller, farklı malzeme akışlarında kullanılabilmeleri sayesinde yüksek düzeyde esneklik sunar. Sağlam yapıları ve yabancı maddelere karşı dirençleri, çok vardiyalı işletim için idealdir ve yüksek makine kullanılabilirliğini garanti eder.
4. Sonuç
Tekstil geri dönüşümü radikal bir değişimden geçiyor. Yeni kurallar, iddialı hedefler ve yüksek katma değer potansiyeli ile. Eski giysilerin ve tekstillerin gelecekte daha anlamlı ve sürdürülebilir şekilde geri dönüştürülebilmesi ve atık miktarlarının kademeli olarak azaltılabilmesi için daha bilinçli tüketim alışkanlıklarına ve yeni geri dönüşüm proseslerine ve teknolojilerine ihtiyaç vardır.
UNTHA’nın kırıcı teknolojisi, tekstil atıklarından ikame yakıt (EBS/RDF) üretimini daha da verimli hale getirmek için güvenilir bir ortaktır. Bu sayede atık miktarı uzun vadede azalır ve kaynaklar çok daha verimli şekilde kullanılır.